Иоаким Дмитриевич Избеков 1909 сыллаахха олунньу 3 күнүгэр Мөҥүрүөн нэһилиэгэр дьадаҥы, элбэх оҕолоох дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ.
1922 с. оскуолаҕа киирбитэ, ол эрээри үп-харчы суоҕуттан үөрэммэтэҕэ, 1929 с. Дьокууйскайга фабрично-заводской училищеҕа тимир ууһун идэтигэр үөрэнэ киирбитэ. Ити сылларга драмкуржокка сылдьан кыра испэктээктэргэ оонньоон сыанаҕа тахсар буолбут.
1930 с. дьоҕурдаах уолу бэлиэтии көрөн, Дьокууйскайга театр артыыһынан үлэҕэ ылбыттара. 1932 с. Москваҕа ГИТИС иһинэн национальнай студияҕа үөрэххэ ыытыллан, 1936 с. Саха сиригэр идэлээх артыыһынан төннүбүтэ.
1936-70 сс. Иоаким Дмитриевич П.А.Ойуунускай аатынан государственнай музыкальнай-драматическай театрга ситиһиилээхтик үлэлээбитэ. Саха театрыгар барыта сүүсчэкэ оруолу оонньоон, үгүс кэрэхсэбиллээх, хатыламмат, көрөөччүлэр өйдөрүгэр өр сылларга умнуллубат уобарастары айбыта.
Кини аата сыанаҕа туруоруллар үҥкүүлэри, музыканы кытта ыкса сибээстээх. Саха фольклорун дэгиттэр билэр болан, ол сайдыытыгар улахан оруоллаах.
Саха АССР үтүөлээх артыыһа И.Д.Избеков
Устудьуон доҕотторунаан
Иоаким Дмитриевич уруһуйдуур дьоҕурдааҕа. Уруһуйунан устудьуоннуу сылдьан дьарыктаммыт. Сорох уруһуйдара М.Ф.Габышев аатынан ойуулуур дьүһүннүүр искусство уонна Е.М.Ярославкскай аатынан өрөспүүбүлүкэтээҕи кыраайы үөрэтэр түмэлгэ уонтан тахса үлэлэрэ көрдөрүүгэ тураллар. Оаким Дмитриевич бэйэтэ "Алаадьы оҥоро турар саха дьахтара", "Былыргы эмчиттэр", "Сэрииттэн төннүү", "Өлүөнэ" диэн үлэлэрин табыллыбыттарынан ааҕар.
Уустаах Избеков саха былыргы музыкальнай инструменнарын тилиннэрбит өҥөлөөх. Холобур, "Иирэр дьаҕаа" уонна "Дьөлөккөй күпсүүр" диэн саха былыргы музыкальнай инструменнарын кини булан ылан олоххо төннөрбүтэ диэн быһаччы этиэххэ сөп. Онтон ыла билигин хас биирдии норуодунай ансаамбыл маннык инструменнаах. Бу инструменнары сөргүтэн оҥороругар кини былыргыттан ыла олоҕурбут ньымалары туһаммыта, бу инструменнара анал ньыманан имитиллибит, куурдуллубут, чопчу төһө эрэ саастаах кыыл тириититтэн оҥоһуллубут буолаллара.
И.Д.Избеков оҥорбут музыкальнай инструменнара
Уустаах Избеков
Иоаким Дмитриевич Избеков сүрүн таптала үҥкүү этэ. Өссө сэрии иннинэ кини Саха драмтыйаатыр сыанатыгар Марк Жирков муусукатыгар "Чараҥ" уонна "Таба" диэн бэйэлэрин үҥкүүлэрин туруорбута. Онтон "Сыгый Кырынаастыыр" испиктээкилгэ "Буойуҥҥа уһуйуу" үҥкүүнү айбыта. Бу буолар - И.Д.Избеков норуотугар хаалларбыт сүдү кылаата. Бу буолар - эр киһи үҥкүүтүгэр ураты хайысханы киллэрии. Ити - "Кыталык" ансаамбыл өр сылларга үлэлээн кэлбит айымньылаах айана. Бу үҥкүү күн бүгүнүгэр диэри биир бастыҥ норуот билиниитин ылбыт репертуарынан буолар.
"Оһуор үҥкүүтэ" - бу "Кыталык" ансаамбыл саамай биллэр, аатырбыт үҥкүүтэ. Ханнык баҕарар кэнсиэр манан саҕаланар уонна түмүктэнэр этэ. Бу үҥкүүнү Василий Павлович Винокуров И.Д.Избеков сүбэһиттээх туруорбута. "Оһуор үҥкүүтэ" саамал ыһыах сайа охсор салгыныттан, саха киһитин күннээҕи айар-тутар олоҕуттан оһуор тэҥэ оргууй айыллан тахсыбыта.
"Кыталык" сүбэһитэ
"Буойуҥҥа уһуйуу"
"Сүүһүнэн ыччат Иоаким Дмитриевич сылаас сыдьаайар тыынынан угуттанан олох киэҥ аартыгар тахсыбыппыт диэн бигэтик этэр бырааптаахпыт."
Василий Винокуров,
РФ культуратын үтүөлээх үлэһитэ,
"Кыталык" үҥкүү норуодунай ансаамбыл төрүттээччитэ
"Түһүлгэ үҥкүүтэ"
"Оһуор үҥкүүтэ"
И.Д.Избеков элбэх дьарыктарын таһынан хас да кинигэ ааптара. 1945 сыллаахха "Сыгый Кырынаастыыр" диэн драманы суруйбута кинигэ буолан аҕыйах ахсаанынан бэчээттэнэн тахсыбыта. Бу драма Саха государственнай тыйаатырын сыанатыгар хаста да туруоруллубута.
"Баайка", "Оотуй уонна Тоотуй", "Олох салҕанар" диэн сэһэннэри дьон-сэргэ сөбүлээн ааҕар. "Баайка", "Оотуй уонна Тоотуй" 1921-1922 сыллардааҕы гражданскай сэрии кэминээҕи олоҕу көрдөрөр буоланнар, оөолор оччотооҕу кэми бу кинигэлэртэн үчүгэйдик билэллэр. 1993 сыллаахха "Иччилээх итэҕэл сэргэлэрэ" кинигэтин историческай наука кандидата Ф.М.Зыков бэчээккэ бэлэмнээбитэ, киирии тылын суруйбута уонна ойууларын оҥорбута.
5 кинигэтин таһынан хас да үһүйээннэри, ыстатыйалары суруйан хаалларбыта.
И.Д.Избеков өбүгэлэрбит үгэстэрин, олохторун-дьаһахтарын үчүгэйдик билэрэ. Ол курдук кини бэйэтин кэлин олорбут олбуорун иһигэр, Маандайга уонча араас сэргэни туруорбута көрүөххэ дьикти үчүгэй. Холобур, ыһыах сэргэлэрэ, тиэргэн сэргэтэ, туос ураһалаах сэргэ, мааны ыалдьыт сэргэтэ уо.д.а. Балары барыларын сүрдэх үчүгэйдик быһааран элбэҕи кэпсиир идэлээҕэ.
Маандай сиригэр ыһыах
Кэрэ көстүүлээх Маандайга
Р.Г.Васильев аатынан Мэҥэ Хаҥалас улууһун кыраайы үөрэтэр түмэл архыыбыттан
No Code Website Builder